Had Lilian Helder toch gelijk of gaat NRC.nl de mist in?

Toen PVV-Kamerlid Lilian Helder in maart 2011 vraagtekens zette bij een onderzoek naar het effect van taakstraffen op recidive, werd ze stevig bekritiseerd: “PVV Miep snapt statistiek niet“. NRC.nl beweert nu dat Lilian Helder toch gelijk had toen ze vragen stelde bij de studie van Wermink et al.. In het Kamerdebat zei ze toen over dat onderzoek dat de recidivekansen van criminelen met een gevangenisstraf en met een taakstraf vergeleek:

“Ik vind dat die onderzoeken appels met peren vergelijken; niet appels met koeien, zo ver wil ik niet gaan, maar wel appels met peren. Niet iedere persoon is immers hetzelfde. Recidive slaat terug op de persoon zelf. Iemand die een taakstraf opgelegd heeft gekregen en recidiveert, is iemand anders dan iemand die een vrijheidsstraf opgelegd heeft gekregen en recidiveert; diegene heeft een vrijheidsstraf ondergaan en geen taakstraf. Ik vind dat je die niet met elkaar kunt vergelijken.”

Stuk Rood Vlees

Vanaf vandaag starten Armèn Hakhverdian, Tom van der Meer, Matthijs Rooduijn, Gijs Schumacher en ikzelf met een nieuwe politicologische blog: 

"Allereerst willen wij politicologisch onderzoek onder de aandacht van een breder publiek brengen. Politici, journalisten en publicisten tuimelen over elkaar heen om het laatste politieke nieuws te duiden, terwijl politicologen zich veelal gedeisd houden in het publieke debat. Wij houden ons dag in dag uit bezig met belangrijke maatschappelijke en politieke onderwerpen – van kiesgedrag tot politiek vertrouwen, van politieke partijen tot de werking van kiesstelsels – maar desondanks is het voor velen onduidelijk wat we doen.

Debat over peilingen kan wel wat nuchterheid gebruiken

NRC Handelsblad publiceerde dit weekend een artikel waarin de peilingen die Maurice de Hond voor 50PLUS maakte centraal stonden. Een aantal politicologen, waaronder ikzelf, uitte stevige kritiek op die onderzoeken. De Hond reageerde via zijn website en noemde het artikel ‘vuilspuiterij’, de reacties van de wetenschappers ‘ongefundeerd’, ‘zwaar overtrokken’ en ‘walgelijk’. Misschien is het in dat licht goed om mijn reserveringen bij de genoemde onderzoeken eens nuchter naar voren te brengen.

Eerste Kamer was altijd al politiek

Nu de coalitie een meerderheid in de Eerste Kamer ontbreekt, zoeken de regeringspartijen naarstig naar steun onder senatoren voor de belangrijkste plannen van het kabinet. Steeds vaker klinkt daarbij het verwijt dat de Eerste Kamer te politiek wordt. Niet langer een ‘chambre de reflexion’, maar gewoon een politieke arena waar een robbertje wordt gevochten om de macht. Dit verwijt is onterecht: de Senaat was altijd al een politiek orgaan.

De Grondwet maakt slechts een beperkt onderscheid tussen de beide Kamers van ons parlement. De Eerste Kamer ontbeert het recht op initiatief en amendement, maar ze moet wel instemmen met wetgeving. Welke redenen Eerste Kamerleden hebben om voor of tegen te stemmen is aan hen. Ze mogen zich net zo politiek of reflexief opstellen als ze zelf willen.

50PLUS op 24 zetels! Echt waar?

Dat de partij van Henk Krol en Jan Nagel de afgelopen maand een stijgende kiezersgunst liet zien, kan weinig mensen die het nieuws volgen zijn ontgaan. In bijna elke peiling sinds 12 september stond de ouderenpartij op winst, maar de 24 zetels die TNS-Nipo op donderdag 14 februari rapporteerde sloegen bijna alles. Volgens deze peiling stond 50PLUS niet op elf, maar op 22 zetels winst.

Die schatting van TNS-Nipo wijkt dus nogal af van eerdere peilingen. Dat is goed te zien in onderstaande figuur, die de peilingen sinds september vorig jaar op een rij zet. De trend is duidelijk opgaand, met een stroomversnelling in de laatste maand. Maar de laatste peiling van TNS-Nipo staat daar, helemaal rechtsboven, nog eens een keer zo'n 7 procentpunt boven.

Peilingen (bolletjes) voor 50PLUS met de schatting van de Peilingwijzer (lijn met 95%-onzekerheidsmarge gearceerd)B = Politieke Barometer (blauw), P = Peil.nl (rood), N = TNS-Nipo (groen), S = De Stemming (geel)

Hoe kan dat, zo'n enorm verschil. Lopen de ouderen nu werkelijk bij bosjes naar 50PLUS of is de peiling van TNS Nipo een outlier?

Beperkte groei ledenaantallen partijen in verkiezingsjaar 2012

Uit de rapportage van de ledenaantallen van de Nederlandse politieke partijen door het DNPP blijkt dat de ledenaantallen van alle partijen gezamenlijk beperkt groeiden in 2012. De grootste winst boekten 50+, D66 en de SGP, terwijl vooral VVD en GroenLinks leden verloren. Het volledige persbericht staat op de site van het DNPP; ik beperk me tot een drietal observaties.

1. Voor een verkiezingsjaar is de ledengroei beperkt
Ledenaantallen ontwikkelen zich in verkiezingsjaren altijd gunstiger dan daarbuiten: er is dan immers veel aandacht voor politiek in de media en het belang van politieke meningsverschillen staat op de voorgrond. In het afgelopen kalenderjaar boekten de partijen gezamenlijk 1,2% ledenwinst. Dat is een wat mager resultaat vergeleken met eerdere verkiezingsjaren, toen de groei 4% (2010), 5% (2006), 1,6% (2003) en 6,8% (2002) bedroeg. Wel winst, maar beperkt dus.

2. De grote drie verliezen nog steeds
De ‘grote drie’ partijen CDA, PvdA en VVD verloren vorig jaar in totaal 2,4% van hun leden, terwijl de overige partijen bij elkaar 4,8% meer leden kregen. De kleintjes zijn nu met ongeveer 165 duizend leden groter dan de grote drie partijen (met 150 duizend leden). Dit past in het beeld van een versnipperd politiek landschap.

3. Partijleden verscheuren niet massaal hun lidmaatschapskaarten
Als partijen in zwaar weer zitten, zal dat over het algemeen hun ledenaantallen geen goed doen. GroenLinks verliest voor de tweede jaar op rij leden. Op 1 januari 2010 had de partij nog bijna 27,5 duizend leden, nu iets minder dan 24 duizend. Dat is een stevig verlies (6 tot 7% per jaar), maar beperkt vergeleken met de exodus aan kiezers. De VVD, die in de peilingen van 25% naar 15% duikelde (-40%) na bekendmaking van het coalitieakkoord, verloor over 2012 netto 7,5% van haar leden. Partijleden blijken dus behoorlijk loyaal.

Kieshulpen over grenzen

Kieshulpen worden in steeds meer landen door kiezers gebruikt bij het bepalen van hun stemkeuze. De bekende Nederlandse kieshulpen StemWijzer en Kieskompas zijn geëxporteerd naar tientallen landen. Momenteel kunnen bijvoorbeeld Israëlische kiezers de hulp inroepen van 'The 2013 Israeli Election Compass'. Maar hoe geven dit soort kieshulpen hun advies? En is de methode uit het ene land wel toepasbaar in andere landen? Samen met Simon Otjes onderzocht ik dit; de resultaten zijn onlangs gepubliceerd in een speciale uitgave van the International Journal of Electronic Governance.

Ons onderzoek richtte zich op de EU Profiler, een stemhulp die bij de Europese verkiezingen in alle Europese lidstaten werd gebruikt. In alle landen werden dezelfde vragen gebruikt op twee landspecifieke stellingen na. Het interessante van de EU Profiler is dat het verschillende manieren gebruikt om het stemadvies te berekenen en te presenteren. Naast het kompas dat in Nederland bekend is uit het kieskompas, kun je ook gebruik maken van de 'smart spider' en van een lijstje met de beste partijenmatches. Ons onderzoek richtte zich op de eerste twee methodes, die gebruik maken van ruimtelijke modellen.

Spider

Kompas

Het kompas laat de politieke partijen zien in een tweedimensionale ruimte. De positie van de partij geeft weer in hoeverre men links of rechts is (horizontaal) en voor of tegen Europese integratie (verticaal). Zo is in Nederland GroenLinks sterk voor Europese integratie en sociaal-economisch gematigd links en de PVV tegen Europese integratie en rechts. De EU Profiler gebruikt daarbij voor alle landen hetzelfde tweedimensionale model: ofwel, het uitgangspunt is dat de politieke posities van partijen in alle landen bij Europese verkiezingen kunnen worden uitgedrukt op basis van links-rechts en pro-anti Europa. Onze vraag was: is dat zo?

Alle Europese partijen in één kompas

We keken allereerst of de inhoudelijke posities van politieke partijen in de EU Profiler overeen kwamen met expertschattingen van partijposities. Hierbij bleek een redelijk sterke samenhang: partijen die volgens experts links zijn, zijn ook bij de EU Profiler links. Voor sommige onderwerpen, zoals criminaliteit, en liberale waarden en economische liberalisatie was de samenhang minder sterk, vooral in Oost Europa. Maar over het algemeen kwamen de politieke posities in de EU Profiler goed overeen met de schattingen van experts.

De problemen lagen vooral bij een tweede aspect: de schaalbaarheid van de partijantwoorden op stellingen. Als we de politiek kunnen begrijpen als een tegenstelling tussen links en rechts, zouden we verwachten dat er een sterke samenhang is tussen de antwoorden van partijen op de verschillende stellingen: partijen die voor kinderopvangsubsidie zijn (links), zouden dan ook voor belasting op wegen en euthanasie moeten zijn. Als dat niet zo is, dan zijn er wellicht meer tegenstellingen dan alleen links en rechts (en pro-anti Europa). Uit onze analyses blijkt dit inderdaad het geval te zijn. De samenhang van de antwoorden van partijen op de stellingen is laag (vooral in de nieuwe lidstaten in Oost-Europa) en verschilt per land. In sommige landen (bijv. Roemenië) zou één dimensie (bijv. alleen links-rechts) al een goed beeld geven, maar in andere landen zijn er minimaal drie dimensies nodig. In Nederland zou je bijvoorbeeld een onderscheid kunnen maken tussen links-rechts, pro-anti Europese integratie en religieus vs. niet-religieus.

De conclusie is dat een 'one model fits all countries' benadering onvoldoende werkt. Kiezers zouden meer gediend zijn met een specifieke weergave van de politieke tegenstellingen in hun land. Daarnaast kunnen makers van kieshulpen meer doen om hun gebruikers uit te leggen hoe hun adviesmethode werkt. De suggestie dat ze inzicht geven in 'het' politieke landschap is problematisch gezien de problemen met de gebruikte ruimtelijke modellen.

Louwerse, T. and Otjes, S. (2012) ‘Design challenges in cross-national VAAs: the case of the EU Profiler’, Int. J. Electronic Governance, Vol. 5, Nos. 3/4, pp.279–297.